فارکس چیست و چگونه کار می‌کند؟

برای مشاهدهٔ ویدئوهای آموزشی به کانال یوتیوب NPE Market سر بزنید.

فارکس بازاری است که کاربران در آن ارز کشورهای مختلف را معامله می‌کنند. این بازار بزرگ‌ترین و پر معامله‌ترین بازار معاملاتی در سراسر جهان است. در این مقاله از NPE Market قرار است تا از یک تعریف ساده برای بازار فارکس شروع کنیم، نحوه کار بازار را توضیح دهیم، تفاوت این بازار را با بورس و ارز دیجیتال را مشخص و اجزای مختلف بازار را به شما معرفی کنیم.

تعریف ساده فارکس

فارکس مخفف عبارت Foreign Exchange به معنای بازار معامله ارز خارجی است. در این بازار ارزهای رایج کشورها در برابر یکدیگر معامله می‌شوند و کاربران می‌توانند یک ارز را بخرند و ارز دیگر را بفروشند. اگر قصد سفر به اروپا را داشته باشید؛ هنگام تبدیل پس انداز دلاری به یورو در واقع در حال معامله روی جفت ارز EURUSD در مقیاس کوچک هستید.

بازار فارکس چطور کار می‌کند؟

بازار فارکس به صورت غیر متمرکر و خارج از بورس (OTC) معاملات تبدیل ارز را انجام می‌دهد؛ یعنی هیچ ساختمان یا مکانی واحد برای معاملات ارزی وجود ندارد. معاملات از طریق شبکه‌ای جهانی بین بانک‌ها، موسسات مالی، تامین کنندگان نقدینگی، بروکرها و معامله‌گران خرد به صورت آنلاین انجام می‌شود.

منطق بازار ساده است؛ هنگام خرید ارز تنها همان ارز را نمی‌خرید، بلکه در حال فروش ارز دیگری هم هستید. تصور کنید که یک نفر در ژاپن برای خرید دلار در حال پرداخت ین ژاپن است. این خرید و فروش به صورت معامله خرید روی جفت ارز USDJPY در بازار فارکس انجام می‌شود و بانک‌ها پس از تطبیق قیمت‌ها در بازار فارکس میزان دلار درخواستی مشتری را به او پرداخت می‌کنند.

تاریخچه بازار فارکس

تا قبل از دهه ۱۹۷۰، نرخ برابری ارزها ثابت و وابسته به طلا بود. از سال ۱۹۷۶، اقتصادهای بزرگ جهان به سیستم نرخ ارز شناور روی آوردند و ارزش ارزها بر اساس عرضه و تقاضا در بازار آزاد مشخص می‌شد. این موضوع باعث شد تا بستری برای شکل گیری بازار فارکس به وجود آید. از سال ۲۰۰۰ به بعد هم این بازار که تنها در انحصار بانک‌ها و شرکت‌های بزرگ بود؛ در دسترس معامله‌گران خرد قرار گرفت.

فارکس چه فرقی با بورس دارد؟

بازار فارکس چند فرق اساسی با بازار بورس دارد که در ادامه هر یک از آن‌ها را توضیح خواهیم داد:

1. دارایی مورد معامله: در بازار فارکس تنها ارز معامله می‌شود؛ اما در بازار بورس سهام شرکت‌های اقتصادی و صنعتی معامله می‌شود.

2. ساختار بازار: بازار بورس کاملا متمرکز است (بورس لندن، نیویورک یا تهران)؛ اما بازار فارکس کاملا غیر متمرکز است و معاملات تنها در یک مکان مشخص انجام نمی‌شود.

3. ساعت کاری: بازار بورس دارای ساعت مشخص و محدود در طول روز است؛ اما بازار فارکس به صورت ۲۴ ساعته در ۵ روز کاری هفته (دوشنبه تا جمعه) باز است.

4. حجم معاملات و نقد شوندگی: بازار فارکس حجم معاملات روزانه بیش از ۹.۶ تریلیون دلاری دارد؛ در مقابل، ارزش دلاری بازار بورس همه کشورها به جز آمریکا و چین از این رقم بسیار کمتر است.

فارکس چه فرقی با ارز دیجیتال دارد؟

بازار فارکس با ارز دیجیتال شباهت بیشتری دارد؛ اما نکته ماجرا اینجاست که اکثر معاملات ارز دیجیتال با استیبل کوین تتر و به شکل دلاری معامله می‌شود. سهم معاملات ارزهای دیجیتال با ارز رسمی کشورها بسیار کوچک‌تر است.

ارزهای بازار ارز دیجیتال ارز رسمی هیچ کشوری نیستند و بیشتر مربوط به پروژه‌های شخصی یا تجاری افراد مختلف می‌شوند. در واقع، شرکت‌ها برای تامین مالی هزینه‌های خود و توسعه پروژه‌ها، ارزهایی را به شکل توکن در بازار ارز دیجیتال عرضه می‌کنند. این در حالی است که در بازار فارکس ارز رسمی کشورها با پشتوانه مالی یک کشور عرضه می‌شود.

چرا فارکس بزرگ‌ترین بازار مالی جهان است؟

بر اساس آمار رسمی BIS، بازار فارکس به صورت روزانه بیش از ۹.۶ تریلیون دلار حجم معاملات روزانه در آپریل ۲۰۲۵ را ثبت کرده است. این در حالی است که ارزش دلاری بازار بورس منطقه یورو (Euronext) در آپریل ۲۰۲۶ تنها ۸.۱۳۶ تریلیون دلار بوده است. دلیل اصلی این اختلاف بزرگ نیاز دائمی دولت‌ها، بانک‌ها، شرکت‌ها، موسسات مالی، صادرات و واردات کشورها به مبادلات ارزی است. در کنار این نیاز واقعی اقتصاد، بسیاری از معامله‌گران و سرمایه‌گذاران هم برای نوسان گیری و سرمایه گذاری وارد این بازار می‌شوند.

اجزای اصلی بازار فارکس

**بازار فارکس از چند بخش اصلی تشکیل شده است که در ادامه هر کدام از آن‌ها را به صورت جداگانه توضیح داده‌ایم:

بروکر

بروکر شرکتی است که امکان اتصال معامله‌گران خرد به بازار فارکس را فراهم می‌کند. این شرکت‌ها مدل‌های ساختاری مختلفی دارند و با تفاوت ساختار نوع اتصال کاربران به بازار فارکس را تغییر می‌دهند. مدل درآمدی بروکرها هم با تغییر ساختار عوض می‌شود.

تامین کنندگان نقدینگی

تمامی معاملات فارکس بین معامله‌گران انجام نمی‌شود؛ بلکه بخش اصلی معاملات به تامین کنندگان نقدینگی ارسال می‌شود که در آن جا سفارشات معامله‌گران اجرا می‌شود. تامین کنندگان نقدینگی بانک‌ها، موسسات مالی یا شرکت‌های بزرگ هستند که نیاز به خرید و فروش در حجم بسیار بالا دارند.

جفت ارزها

محصول عرضه شده در بازار فارکس برای خرید و فروش جفت ارزها هستند. ۱۲۸ جفت ارز مختلف در بازار فارکس وجود دارند که هر بروکر تنها تعدادی از آن‌ها را برای معامله آماده کرده است. این جفت ارزها در سه دسته جداگانه بر اساس حجم معاملات و میزان اهمیت قرار می‌گیرند.

اهرم معاملاتی

تمامی معاملات فارکس با اهرم انجام می‌شوند. از آن جا که معامله در بازار فارکس با حجم‌های بسیار بالا انجام می‌شود و معامله‌گران خرد به آن اندازه نقدینگی ندارند؛ باید از اهرم معاملاتی استفاده کنند تا اندازه سفارش‌هایشان با سفارش‌های بازار هماهنگ شود. میزان اهرم معاملاتی به نسبت رگوله بروکر و وضعیت و استراتژی معامله‌گر تعیین می‌شود.

پلتفرم معاملاتی

بروکرهای فارکس برای ارائه یک تصویر زنده از بازار فارکس در قالب نمودار به پلتفرم‌های معاملاتی نیاز دارند تا بتوانند وضعیت زنده بازار و قیمت‌ها را به معامله‌گران خرد ارائه دهند. پلتفرم‌های معاملاتی اصلی بازار فارکس متاتریدر ۴ و ۵، سی تریدر و نینجا تریدر هستند.

پیپ و پیپت

از آن جا که تغییرات قیمت در بازار فارکس بسیار کمک است؛ واحد اندازه گیری تغییرات رقم چهارم هر جفت ارز در نظر گرفته می‌شود که به آن پیپ می‌گویند. پیپت یک دهم پیپ است که به آن پوینت هم گفته می‌شود. البته، پیپ در جفت ارزهای مرتبط با ین ژاپن دومین رقم اعشار و پیپت سومین رقم اعشار حساب می‌شود.

لات

واحد اندازه گیری معاملات در بازار فارکس هم مانند سایر بازارها به دلار نیست و لات جایگزین آن شده است. برای جفت ارزها ۱۰۰ هزار واحد از ارز پایه به عنوان یک لات در نظر گرفته می‌شود و حجم معاملات بر این اساس اندازه گیری می‌شوند.

جمع بندی

فارکس بازاری غیر متمرکز و ۲۴ ساعته است که برای خرید و فروش ارز رسمی کشورهای مختلف استفاده می‌شود. این بازار با بیش از ۹.۶ تریلیون دلار حجم معامله روزانه بزرگ‌ترین بازار مالی دنیا شناخته می‌شود. فارکس از طریق شبکه‌ای از تامین کنندگان نقدینگی، بانک‌ها، موسسات مالی و شرکت‌های چند ملیتی شکل می‌گیرد که در آن ارزها به یکدیگر تبدیل می‌شوند. معامله‌گران خرد هم با استفاده از بروکرها می‌توانند در این بازار وارد شده و از نوسانات جفت ارزها به سود برسند.