دو کلمه‌ای که هر روز می‌شنوید
هر تحلیل بازاری را باز کنید، خیلی زود به کلمه‌ی بولیش (Bullish) یا بریش (Bearish) برمی‌خورید. توضیح رایج برای این دو اسم، شیوه‌ی جنگیدن دو حیوان است: گاو (Bull) با شاخ‌هایش رو به بالا ضربه می‌زند و خرس (Bear) با پنجه‌اش رو به پایین. در فارسی به آن‌ها «بازار گاوی» و «بازار خرسی» هم می‌گویند.
برای مشاهدهٔ ویدئوهای آموزشی به کانال یوتیوب NPE Market سر بزنید.
- بازار بولیش (صعودی) بازاری است که قیمت در آن مدتی است بالا می‌رود و خریداران کنترل را در دست دارند.
- بازار بریش (نزولی) بازاری است که قیمت در آن مدتی است پایین می‌آید و فروشندگان کنترل را در دست دارند.
همین کلمه‌ها برای بیان دیدگاه هم به کار می‌روند. «روی طلا بولیش هستم» یعنی انتظار دارم طلا بالا برود؛ «روی یورو بریش هستم» یعنی انتظار دارم یورو پایین بیاید. دیدگاه، نظری درباره‌ی آینده است؛ اما بازار بولیش یا بریش توصیف کاری است که قیمت تا امروز انجام داده.
بازار بولیش چه شکلی دارد: روند صعودی
روی نمودار، بازار بولیش همان روند صعودی است: قیمت موج‌موج بالا می‌رود و هر موج کمی بالاتر از موج قبلی تمام میشود.
- هر سقف از سقف قبلی بالاتر است — سقف‌های بالاتر.
- هر افت، بالاتر از افت قبلی متوقف میشود — کفهای بالاتر.
- ریزش‌های میان راه پولبک هستند: مکث‌هایی درون روند، نه پایان آن.
بازار بریش چه شکلی دارد: روند نزولی
بازار بریش تصویر آینه‌ای همین است، یعنی روند نزولی:
- هر سقف از سقف قبلی پایینتر است — سقف‌های پایینتر.
- هر کف، کف قبلی را به سمت پایین می‌شکند — کفهای پایینتر.
- رشدهای میان راه کوتاه‌اند و پیش از رسیدن به سقف قبلی از نفس می‌افتند.
هیچ‌کدام: بازار رنج
خیلی وقت‌ها بازار نه بولیش است نه بریش. سقفها و کف‌ها تقریباً در سطوح یکسانی شکل می‌گیرند و قیمت بین یک کف و یک سقف رفت‌وبرگشت میکند. به این حالت رنج یا بازار خنثی می‌گویند. بولیش خواندن یک بازار رنج فقط به‌خاطر یک کندل سبز، از اشتباه‌های رایج تازه‌کارهاست.
در فارکس، هر جفت‌ارز دو طرف دارد
هر جفت‌ارز دو ارز در برابر هم است. وقتی EURUSD بالا می‌رود، یورو در برابر دلار قوی‌تر میشود، که همان ضعیف‌تر شدن دلار در برابر یوروست؛ پس نمودار بولیش EURUSD برای دلار در برابر یورو، نموداری بریش است و چیزی درباره‌ی دلار در برابر ین یا پوند نمی‌گوید. پیش از آن‌که بگویید یک جفت‌ارز بولیش است، روشن کنید درباره‌ی کدام ارز حرف می‌زنید.
در هر دو جهت میتوانید معامله کنید. با CFD اگر انتظار رشد دارید پوزیشن خرید (لانگ) و اگر انتظار افت دارید پوزیشن فروش (شورت) باز می‌کنید، بدون آن‌که مالک خود دارایی باشید. بازار بریش بازاری نیست که از آن کنار گذاشته شوید — اما در پوزیشن فروش هم درست مثل پوزیشن خرید ممکن است ضرر کنید.
شاخص‌های سهام یک قاعده‌ی سرانگشتی دارند
درباره‌ی شاخص‌های سهام اغلب تعریفی عددی می‌شنوید: افت ۲۰٪ یا بیشتر از آخرین سقف را بازار نزولی (خرسی) و رشد ۲۰٪ یا بیشتر از آخرین کف را بازار صعودی (گاوی) می‌نامند. افتی که دست‌کم ۱۰٪ ولی کمتر از ۲۰٪ باشد، معمولاً اصلاح نام دارد. این‌ها عرف بازار هستند، نه قانون؛ در فارکس و طلا معاملهگران بیشتر از ساختار روند حرف می‌زنند تا از درصد.
خواندن روند در چهار قدم
مرحله ۱: تصویر کلی را ببینید
نمودار روزانه‌ی نماد را باز کنید و به چند ماه اخیر نگاه کنید، نه به چند ساعت اخیر.
مرحله ۲: سوئینگ‌ها را علامت بزنید
سه یا چهار سقف واضح آخر و سه یا چهار کف واضح آخر را علامت بزنید.
مرحله ۳: آن‌ها را مقایسه کنید
سقفها و کفهای بالاتر: روند صعودی. سقفها و کفهای پایینتر: روند نزولی. هیچ‌کدام: رنج.
مرحله ۴: روی تایم‌فریم معاملاتی‌تان تأیید بگیرید
بعد به تایم‌فریمی بروید که در آن معامله می‌کنید و معامله‌هایی را ترجیح دهید که هم‌جهت با روند بزرگتر باشند، نه خلاف آن.
یک میانگین متحرک رو به بالا یا رو به پایین کمک میکند جهت را در یک نگاه ببینید، اما تعریف اصلی روند همان سوئینگ‌ها هستند.
اشتباه‌های رایج تازه‌کارها
- تشخیص روند از روی یک کندل. روند توالی سقفها و کف‌هاست، نه یک حرکت بزرگ.
- خرید در بازار نزولی چون «ارزان به نظر می‌رسد». در روند نزولی، ارزان میتواند باز هم ارزان‌تر شود.
- این باور که بازار صعودی پایین نمی‌آید. هر روند صعودی پولبک دارد و بعضی از آن‌ها تند هستند.
- فراموش کردن اینکه روندها تمام می‌شوند. وقتی روند صعودی کف پایین‌تری می‌سازد، ساختار عوض شده است.
آیا بازار صعودی زمان خوبی برای خرید است؟
بازار صعودی میگوید قیمت تا امروز بالا رفته، نه اینکه بالا رفتنش ادامه پیدا میکند. بسیاری از معاملهگران ترجیح میدهند در روند صعودی و معمولاً روی پولبک خرید کنند، اما نقطهی ورود، حد ضرر و حجم پوزیشن همچنان نتیجه را تعیین میکنند.
آیا در بازار نزولی هم میشود سود کرد؟
ممکن است. با CFD میتوانید پوزیشن فروش (شورت) باز کنید و اگر قیمت بیشتر از هزینههای معامله (مثل اسپرد) پایین بیاید، پوزیشن سود میکند؛ اگر قیمت بالا برود ضرر میکند، پس قواعد مدیریت ریسک در هر دو جهت یکی است.
بازار صعودی یا نزولی چقدر طول میکشد؟
طول ثابتی ندارد. روی نمودار روزانه یک روند میتواند ماهها ادامه داشته باشد و روی نمودار ۱۵ دقیقهای چند ساعت. تا وقتی ادامه دارد که ساختارش شکسته شود.
فرق اصلاح با بازار نزولی چیست؟
اصلاح افتی درون یک روند صعودی بزرگتر است که هنوز روند را برنگردانده؛ ممکن است روند بعد از آن ادامه پیدا کند، یا افت عمیقتر شود و به بازار نزولی برسد، و اغلب فقط بعداً معلوم میشود کدام بوده است. بازار نزولی یعنی خود روند برگشته است: سقفها و کفهای پایینتر جای سقفها و کفهای بالاتر را گرفتهاند.
خلاصه
بولیش یعنی صعودی و بریش یعنی نزولی؛ روی نمودار، این دو همان روند صعودی (سقفها و کفهای بالاتر) و روند نزولی (سقفها و کفهای پایینتر) هستند و رنج هیچ‌کدام نیست. همیشه تایم‌فریم را مشخص کنید، به یاد داشته باشید که هر جفت‌ارز برای یک ارز بولیش و برای ارز دیگر بریش است، و بگذارید ساختار نمودار — نه یک کندل — بگوید در چه بازاری هستید. برای ادامه‌ی این بحث، آموزش ساختار روند نشان می‌دهد سوئینگ‌ها را چطور دقیق علامت بزنید و لحظه‌ی شکستن روند را تشخیص دهید.